Đằng sau cuộc đua tăng vốn của các Ngân hàng
Không còn là cuộc đua về quy mô vốn, đằng sau làn sóng này là gì?
Làn sóng tăng vốn điều lệ của các ngân hàng Việt Nam đã âm ỉ từ 2024 và bùng nổ mạnh mẽ trong năm 2025. Hàng loạt ngân hàng, từ tư nhân đến quốc doanh, đều công bố kế hoạch tăng vốn “khủng” thông qua chia cổ tức bằng cổ phiếu, phát hành riêng lẻ hay chào bán cho cổ đông hiện hữu.
VCB 49.5%; BID 30.8%; CTG 44.6%; SHB 16.32%; VAB 40.8%; MBB 32%; HDB 20%; TPB 5% ….
Bài viết này, đội ngũ Alpha chúng tôi sẽ góp phần giúp bạn hiểu thêm những bản chất đằng sau cuộc đua tăng vốn này.
1. Cuộc chiến “Làm đẹp sổ sách” để xử lý Nợ Xấu
Thực tế, đây là 1 lý do khá tế nhị, nhưng nó lại rất quan trọng. Bạn cần hiểu như thế này:
Sau giai đoạn bất động sản đóng băng, trái phiếu doanh nghiệp căng thẳng như 2022 - 2023, bảng cân đối kế toán của nhiều Ngân hàng có thể đang “bị thương” nặng hơn những con số báo cáo. Nợ xấu thực tế và nợ tiềm ẩn (nhóm 2) cao hơn hẳn thời kỳ trước
Tỷ lệ nợ xấu = Tổng nợ xấu / Tổng dư nợ
Như vậy, để làm đẹp tỷ lệ nợ xấu này, ngân hàng có 2 cách:
Một là thu hồi nợ (rất khó lúc này),
Hai là tăng mẫu số lên thật nhanh (cho vay mới thật nhiều).
Nhưng muốn cho vay mới thật nhiều (tăng mẫu số) thì theo quy định an toàn vốn (CAR), Vốn chủ sở hữu (Vốn điều lệ) buộc phải tăng tương ứng.
Tăng vốn là điều kiện tiên quyết để ngân hàng có thể “bơm” thêm tín dụng mới, từ đó pha loãng và che lấp đi tỷ lệ nợ xấu đang dềnh lên
2. Áp lực từ chuẩn Basel II và Basel III
Năm 2025, chúng ta thấy 1 cụm từ lặp đi lặp lại rất nhiều lần, đó là BƠM TIỀN, tức là các ngân hàng đẩy mạnh cho vay
Nhưng…, NHTW quản lý rủi ro tín dụng bằng 1 hệ số, gọi là CAR (vốn tự có / dư nợ cho vay …). Tức là nếu càng cho vay nhiều, hệ số này sẽ giảm đi, trong khi theo chuẩn Basel II, tỷ lệ này phải trên 8%.
Như vậy, rõ ràng để cho vay nhiều hơn mà vẫn đáp ứng được chuẩn mực quản trị rủi ro quốc tế khắt khe, buộc các ngân hàng phải tăng vốn
3. Chuẩn bị cho “Game” bán vốn ngoại
Nhiều ngân hàng “khét” hơn, họ ko chỉ tăng vốn từ việc chia cổ tức, hay trả cổ phiếu thưởng như mọi năm. Cuộc chơi bán vốn cho ngoại, có vẻ hấp dẫn hơn nhiều
Để bán được giá cao cho “Tây”, ngân hàng phải có bộ đệm vốn dày, tức là CAR (hệ số an toàn vốn) mà mỏng thì họ dễ ép giá hoặc khó tìm được bên mua.
Và cũng đừng quên, khi bán xong vốn cho cổ đông chiến lược, đệm vốn càng cao thì càng có nhiều dư địa cho vay.
4. Cuộc đua thị phần cho vay trung dài hạn
Tiền gửi của dân, đa phần là 3 tháng - 6 tháng. Nhưng các doanh nghiệp đi vay, hay bản thân các bạn đi vay mua bất động sản, xây nhà là vay dài hạn, tức là trên 1 năm, thậm chí 5 - 20 năm.
Trong khi từ 2020, NHTW đã có chủ quyết định giảm tỷ lệ cho vay ngắn hạn / dài hạn xuống còn 34%. Từ 2023 đến nay, tỷ lệ này là 30%.
Tức là nếu ngân hàng không tăng Vốn điều lệ (vốn dài hạn bền vững nhất), họ sẽ không được phép cho vay dài hạn nữa. Mà cho vay dài hạn mới là mảng đem lại lãi suất cao và biên lợi nhuận dày
Tăng vốn chính là cách biến nguồn tiền thành “Dài hạn vĩnh viễn”, giúp ngân hàng thoải mái cho vay các dự án lớn mà không sợ vi phạm tỷ lệ an toàn của NHTW
5. Tiến tới câu chuyện bỏ Room
Hiện tại, NHTW dùng công cụ “hành chính” như Room tín dụng để chặn đầu ra: “Năm nay anh chỉ được cho vay thêm 15%, cấm cãi”.
Nếu sắp tới đây bỏ Room, NHTW sẽ chuyển sang quản lý bằng Công cụ thị trường và Các tỷ lệ an toàn. Lúc này, “vòng kim cô” không còn là mệnh lệnh hành chính nữa, mà chính là Hệ số an toàn vốn (CAR)
Như vậy nếu bỏ Room, Vốn điều lệ sẽ trở thành vũ khí cạnh tranh sống còn duy nhất. Ai nhiều vốn, người đó làm vua (Cash is King, Capital is Power). Do đó, động thái tăng vốn ồ ạt năm nay chính là bước chuẩn bị đạn dược cho cuộc chiến tự do hóa này
Nói chung, không phải tự nhiên mà năm nay 1 loạt Ngân hàng lại tăng vốn dồn dập và tỷ lệ tăng cao như thế. Hi vọng bài viết này ít nhiều giúp bạn hiểu thêm vấn đề
Tất nhiên, mọi quan điểm trên đều đến từ góc nhìn của tác giả, có thể còn thiếu sót, mong bạn góp ý
Sịn quá